2017 - Historische Kring Hoogland

Welkom op onze site
Deze website maakt geen gebruik van cookies en bevat geen online winkel
Ga naar de inhoud

2017

Publicaties > Boekbesprekingen
Voor u gelezen
Mieke Heurneman
2017-2

Jan de Mos, ‘Soester crimineel verleden’, Van Zoys tot Zoest, jrg. 37, nr 3 (winter 2016) 22-29 (aldaar 27).
Jan de Mos verzamelde vonnissen van het Hof van Utrecht, dat het hoogste rechtsorgaan in de provincie Utrecht was (Criminele sententies 1530-1811). In 1720 wordt de 46-jarige Fijtje Alpherts uit Hoogland berecht wegens diefstal, inbraak of insluiping en overtreding van verbanning. Gezien haar bijnaam, Fijt van Dolligheyd, was zij vermoedelijk een dame van plezier.  Ze had Jan Jansen Bree, herbergier in De Swaan aan het Kerkpad in Soest, bestolen. Opnieuw werd ze verbannen, maar daarnaast ook gegeseld, gebrandmerkt en veroordeeld tot de schandpaal en het tuchthuis.

Frans Roos en Joris Hellevoort, ‘Aan trouw en dapperheid’, Tijdschrift NGV afd. Amersfoort en omstreken, jrg. 26, nr. 2 (apr. 2017) 31-36.
In 1860 riep Paus Pius IX de hulp in van rooms-katholieke jonge mannen om hem te helpen in de strijd tegen Italiaanse nationalisten. De nationalisten probeerden onder leiding van Giuseppe Garibaldi de paus op de knieën te krijgen. Garibaldi deed dit in opdracht van de koning van Sardinië, Victor Emmanuël II. Hij wilde aan de onafhankelijkheid van de Kerkelijke Staat en aan die van andere vorstendommen een einde maken om Italië tot een eenheid te smeden. Onder de ruim 3000 Nederlanders die gehoor gaven aan de oproep waren er vier geboren in Hoogland: Jan van Agteveld (Hoogland 1838 - ?), Peter Beijer (Hoogland 1841 – Rome 1868), Cornelis van de Kooij (Hoogland 1850 – Rotterdam 1931) en Hermanus F. van der Velden (Hoogland 1850 - ?). Zij traden in dienst van het pauselijke leger, de zogeheten Zouaven. Er waren ook twee Zouaven die na terugkeer uit Italië in Hoogland zijn gestorven, maar elders waren geboren: Anthonius van Doorn (Soest 1841 – Hoogland 1925) en Evert Schoonoord (Eemnes 1839 – Hoogland 1929).

Henk van Hees, ‘Duitse families in Eemnes, deel  4’, Kwartaalblad Historische Kring Eemnes, jrg. 39, 2017-1, 4-20 (aldaar 5-6).
Eén van de in dit artikel beschreven Duitse families kwam via Hoogland naar Eemnes. De boerenknecht Jan Janse Bitterling was een nakomeling van Steven Stevense Broek, die in 1765 vanuit Hörste (bij Lippstadt in het diocees Paderborn) naar Achterveld was gekomen. Jan zelf was geboren in Hamersveld en trouwde op 19 oktober 1831 met Woutertje van Lokhorst uit Hoogland. Na hun huwelijk gingen ze in Hoogland wonen en kregen zeven kinderen. Jan Janse Bitterling overleed hier in 1886 op 78-jarige leeftijd. Een jaar later verhuisde de weduwe Woutertje van Lokhorst naar Eemnes, waar zij ging inwonen bij haar dochter Jannetje, die getrouwd was met Johannes Wiggerts

Mieke Heurneman
2017-3
 
Henk van Middelaar, 23 april 1945, zes uur
(2e druk, Hooglanderveen 2017)
“Ga er alsjeblieft niet over schrijven”, kreeg Henk van Middelaar al snel te horen toen hij bezig was met zijn onderzoek naar wat er op 23 april 1945 precies op het Gein is gebeurd. Gelukkig heeft hij dit advies naast zich neergelegd en ligt er nu een prachtig geschreven en aangrijpend boek. Het doet sterk denken aan De Vergelding, een dorp in tijden van oorlog, dat Jan Brokken schreef over een vergelijkbaar drama dat zich in 1944 afspeelde in zijn geboortedorp Rhoon. Net als Brokken volgt Van Middelaar de gebeurtenissen van die dagen op de voet en beschrijft hij ze tot in het kleinste detail. Als lezer kom je rakelings dichtbij: zowel bij de gebeurtenissen van toen als bij de zoektocht van de auteur nu.
 
Aanleiding voor dit boek waren de summiere aantekeningen die de tante van Van Middelaar, die niet ver van de plek des onheils woonde, over de laatste oorlogsdagen maakte. Die eindigen met de mededeling dat zich anderhalf uur voor de bevrijding op het Gein een vreselijk drama heeft afgespeeld. Daarmee was niets te veel gezegd. De schietpartij die toen heeft plaatsgevonden en de dramatische gebeurtenissen daarna roepen veel vragen op. Hoe is het zo ver gekomen? Was er sprake van verraad? Wie heeft het eerste schot gelost? En welke rol speelde het zeventienjarige uit Arnhem geëvacueerde meisje Nellie?
 
Nieuw is het verhaal niet. De namen van de slachtoffers staan al vele jaren op het oorlogsmonument aan de Zevenhuizerstraat. Bovendien heeft er ook een klein monumentje gestaan in de tuin van Braam. Maar zowel de boerderij als dit monumentje zijn verdwenen onder de Zielhorsterweg en de geluidswal die hier rond 1990 werden aangelegd. Wel is het nu voor het eerst dat het voorval grondig is onderzocht aan de hand van verschillende bronnen: ooggetuigen, krantenartikelen, rechtbankverslagen en archieven. De zoektocht ging tot in Tsjechië en Australië toe. Van Middelaar weet het gebeuren een heel eind te ontrafelen, zonder op alle vragen een sluitend antwoord te krijgen. Met het schrijven van dit boek heeft Henk van Middelaar opnieuw een waardig monument opgericht voor de Hooglandse slachtoffers van 23 april 1945.
 
 

Terug naar de inhoud